AI jak maszyna parowa. Opór jest bezcelowy

Jak młodzi mogą sobie radzić w rzeczywistości AI i coraz mniejszym rynku? Jak nowe technologie, zwłaszcza AI, mogą wpłynąć na rozwój kariery i co zrobić, by nie zostać w tyle? Na to pytanie próbowali znaleźć odpowiedź uczestnicy kolejnego panelu, który odbył się na stoisku Stowarzyszenia Filmowców Polskich w Teatrze Muzycznym w Gdyni. W dyskusji wzięli udział: Marek Mardosewicz, Marta Krzeptowska, Marta Solik i Darek Dużyński.

Rynek audiowizualny w erze AI

Tempo wdrażania i intensyfikacja rozwoju AI jest znacznie większa niż w przypadku wcześniejszych rewolucji, takich jak wprowadzenie smartfonów. Szybkość, z jaką ChatGPT osiągnął obecne poziomy popularności, jest ewenementem. Ta rewolucja technologiczna sprawia, że dotychczasowy schemat produkcji – pomysł, scenariusz, kosztorys, zdjęcia, montaż, postprodukcja – zostaje całkowicie odwrócony. Osoby zajmujące się dotychczas końcowym etapem produkcji będą teraz wykonywać pracę operatora, reżysera oświetlenia, kolorysty, a nawet kompozytora muzyki. Postprodukcja staje się kluczowym elementem produkcji. Marta Krzeptowska, która prowadziła rozmowy ze studiami (Paramount, Disney, Sony, Amazon) w USA, wskazuje, że Amazon, na przykład, przygotowuje obecnie serial, nad którym pracowało zaledwie pięć osób. Koncerny, takie jak Amazon, inwestują w narzędzia, które pozwalają każdemu generować filmy (na razie animowane), na przykład poprzez serwis Showrunner (firmy Fable), która jest trenowana na własnych produkcjach Amazona. 

Marek Mardosewicz, Marta Krzeptowska, Marta Solik i Darek Dużyński
Krzysztof Mystkowski/KFP/SFP

Nowe role i kompetencje

Wobec technologii wszyscy twórcy stają się równi, niezależnie od lat doświadczenia. Marta Solik, która zaczęła swoją karierę AI-ową dwa lata temu, przetestowała około stu, a ma listę pięciuset narzędzi. Jej doświadczenie pokazuje, że sztuczna inteligencja poszerza kreatywność, a nie ją zabija. Młodzi ludzie, często urodzeni już jako homo digitalis, mają ogromną przewagę, ponieważ nie obciąża ich dotychczasowa wiedza, a startują z tego samego punktu.

Dzięki determinacji i ciekawości można znaleźć nowe drogi. Marta Solik, w krótkim czasie awansowała w agencji eventowej na AI Managera, a następnie zrealizowała projekty komercyjne, takie jak rekonstrukcja historycznych zdjęć z czasów II wojny światowej i projekt hybrydowy (aktorzy na green screenie, reszta ujęć dorabiana przez AI) dla Muzeum II Wojny Światowej. Dla młodych twórców rada jest prosta: testować narzędzia, wybierać jedno, dwa i próbować, co potrafią. Doświadczenie Amazona pokazuje, że czasami lepiej jest zatrudnić osobę zupełnie świeżą, chętną, która będzie eksperymentować, niż weterana ze Studia Pixar. Warto oglądać YouTube i TikTok, ponieważ tam często można znaleźć kreacje pięć poziomów wyżej, niż na profesjonalnych konferencjach – stworzone przez pasjonatów, którzy siedzieli nad futrem zwierzątka tak długo, aż było idealne.

AI jako skaut talentów i obniżenie kosztów

Łatwy próg wejścia w świat AI sprawia, że technologia ta działa jako wyszukiwarka talentów. Każdy może spróbować swoich sił i ocenić, czy ma wystarczającą determinację, by tworzyć. To zjawisko jest dostrzegane przez największych twórców: Darren Aronofsky ma partnerstwo z Googlem (VEO3), a James Cameron jest związany ze Stability AI (Stable Diffusion). Aronofsky szukał nawet ludzi spośród puli talentów, zbierając zgłoszenia na projekty AI-owe. AI obniża koszty produkcji. W branży gier komputerowych, gdzie budżety są ogromne, AI umożliwia tworzenie niszowych projektów. Podobny trend widać w filmie. O ile tradycyjne kino komercyjne opiera się na statystykach i dążeniu do najniższego wspólnego mianownika, to AI daje szansę na tworzenie treści bardziej wysublimowanych, skierowanych do konkretnych nisz.

Przyszłość dystrybucji i kina autorskiego

Dla wielu profesjonalistów zagrożeniem jest wszechobecna komercjalizacja. Stare filmy pozostają w pamięci widzów, natomiast nowe media często stanowią „papkę”, a sukcesy są pojedynczymi strzałami. Jeśli publiczność będzie oczekiwała tylko łatwej rozrywki, wszyscy będą chcieli „hamburgera”, bo nie poznają „restauracji”. Jednak AI może uratować kino autorskie i niezależne. Przykładem jest to, że filmy z konkursów festiwalowych, które kosztują miliony złotych, często osiągają wynik 30 000 widzów, co nie pokrywa wkładów producenta. Darek Dużyński postuluje, że AI powinno być wykorzystane do spersonalizowanej dystrybucji. Bazując na ogromnych ilościach danych (big data) i analizując preferencje widzów (np. kin studyjnych), można by precyzyjnie określić, w którym kinie opłaca się zagrać dany autorski film. Według ekspertów, w ciągu 5-8 lat przyszłość produkcji audiowizualnej będzie spersonalizowana, a każdy widz będzie oglądał coś innego, nawet w reklamie (np. inną narrację lub muzykę).

Wyzwania etyczne i regulacyjne

W środowisku filmowym wciąż toczy się dyskusja na temat etyki, zwłaszcza w kontekście kina autorskiego. Niektórzy scenarzyści i reżyserzy europejskich gildii uważają, że AI nie powinno być wykorzystywane w kinie artystycznym. Pytanie o kodeks etyczny i regulacje jest naturalne. W kontekście regulacji słyszalny jest głos, że Stany Zjednoczone i Chiny mają AI, a Europa ma AI Act. Twórcy europejskich regulacji przyznają, że nie są w stanie nadążyć za tempem zmian. Koncerny i tak radzą sobie z regulacjami, tworząc własne narzędzia trenowane na własnych danych. Ograniczenie rozwoju technologii może mieć katastrofalne skutki. Z historii znany jest przykład jednego z krajów, w którym zakaz używania maszyny drukarskiej opóźnił jego rozwój o 200 lat. Aktorzy kina niemego, którzy nie dostosowali się do kina dźwiękowego musieli zakończyć kariery. Wszyscy, którzy są wystarczająco sprytni, kreatywni i zdeterminowani, poradzą sobie. Jak podsumowuje jeden z uczestników: Róbmy sztukę i nieważne w jaki sposób.