PORTAL
start
Aktualności
Filmy polskie
Box office
Baza wiedzy
Książki filmowe
Dokument
Scenarzyści
Po godzinach
Blogi
Konkursy
SFP
start
Wydarzenia
Komunikaty
Pożegnania
Zostań członkiem SFP
Informacje
Dla członków SFP
Kontakt
ZAPA
www.zapa.org.pl
Komunikaty
Informacje
Zapisy do ZAPA
Kontakt
KINO KULTURA
www.kinokultura.pl
Aktualności
Informacje
Repertuar
Kontakt
STUDIO MUNKA
www.studiomunka.pl
Aktualności
Informacje
Zgłoś projekt
Kontakt
AKTORZY POLSCY
www.aktorzypolscy.pl
Aktualności
Informacje
Szukaj
Kontakt
FILMOWCY POLSCY
www.filmowcypolscy.pl
Aktualnosci
Informacje
Szukaj
Kontakt
MAGAZYN FILMOWY
start
O magazynie
Kontakt
STARA ŁAŹNIA
www.restauracjalaznia.pl
Aktualności
Informacje
Rezerwacja
Kontakt
PKMW
start
Aktualności
Filmy
O programie
Kontakt
Portal
SFP
ZAPA
Kino Kultura
Studio Munka
Magazyn Filmowy
Stara Łaźnia
PKMW
Aktorzy Polscy
Filmowcy Polscy
MENU
Ryszard Czekała (1941-2010) był mistrzem filmowej ascezy. Nie używał muzyki do zilustrowania swych animowanych opowieści, wystarczył mu – najczęściej czarno-biały – obraz oraz uzupełniająca go ścieżka dźwiękowa, złożona niemal z odgłosów naturalnych. To ascetyczne kino ma jednak moc porażającą. Właśnie oszczędność w używaniu środków wyrazowych stwarza ogromną ekspresję jego filmów.


Ryszard Czekała i Kazimierz Urbański, fot. prywatne archiwum K. Urbańskiego

Czekała był artystą wybitnym – plastykiem, scenarzystą i reżyserem, nie tylko filmów animowanych, także fabularnych. Po ukończeniu krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (1966) wraz z profesorem Kazimierzem Urbańskim, prowadzącym na uczelni pracownię rysunku filmowego oraz innymi jej absolwentami, m.in. Julianem Józefem Antoniszem, Krzysztofem Raynochem, Janem Januarym Janczakiem, założył Studio Filmów Animowanych w Krakowie, które do końca lat osiemdziesiątych było jednym z czołowych ośrodków europejskiego kina autorskiego.


"Ptak", fot. Studio Miniatur Filmowych


"Ptak", fot. SMF

Już swymi pierwszymi filmami – "Ptak" (1968), a zwłaszcza „Syn” (1970) i "Apel" (1971) – zyskał Czekała wielkie uznanie na całym świecie. Zastosował w kinie animowanym środki wyrazowe właściwe dla filmu aktorskiego. Ich sugestywność, połączona z perfekcyjnym opanowaniem warsztatu animacji, przyniosła znakomite efekty. Przejmujące, o dużej głębi psychologicznej dramaty Czekały odkryły dla animacji nowe obszary tematyczne.

Zrealizowany jeszcze podczas studiów w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych "Ptak" to przejmująca opowieść o człowieku, który wyrzekając się niemal wszystkiego, zbiera pieniądze na zakupienie wystawionego w klatce ptaka tylko po to, by go wypuścić na wolność. Profesjonalny debiut, który Czekała nakręcił w Studiu Filmów Animowanych, poświęcony jest relacji: rodzice – dziecko. Wykształcony kosztem wielu wyrzeczeń syn zapomina o starych rodzicach uprawiających w pocie czoła ziemię. Rodzice tęsknią za dzieckiem. A gdy syn przyjeżdża, nie potrafią znaleźć z nim wspólnego języka. I wreszcie "Apel" – bezsprzecznie najlepszy film w dorobku Czekały. Ta animowana krótka opowieść (8 minut) rozgrywa się w realiach obozu koncentracyjnego. Podczas tytułowego apelu gestapowiec znęca się nad stojącymi w zwartym szyku więźniami. Nieustannie rzuca komendy: „Padnij! Powstań!”. Człowiek, który się sprzeciwił, zostaje natychmiast zastrzelony. Wtedy powstają powoli pozostali więźniowie. Giną. Pozostał jeden, który się skulił, gdy inni stali. Podnosi się na rozkaz i również ginie...


"Syn", fot. SMF


"Syn", fot. SMF

Kolejne filmy Czekały, zrealizowane w krakowskim studiu – "Sekcja zwłok" (1973), „Dzień” (1973), „Woda” (1975) – choć udane, nie osiągnęły poziomu „Syna” i „Apelu”. Można w nich zauważyć coraz większe zbliżanie się reżysera do kina fabularnego. Debiut fabularny – "Zofia" (1976), ze wspaniałą kreacją Ryszardy Hanin, okazał się znakomity (Grand Prix w San Remo). W nim, jak i w następnych filmach fabularnych – "Płomienie" (1978), „Przeklęta ziemia" (1982), „Piętno” (1983) – kontynuował Czekała tematykę podejmowaną w filmach animowanych: wyrzekanie się własnych korzeni, utrata porozumienia między rodzicami a dziećmi.


"Apel", fot. SMF

Po latach wrócił – z sukcesem – do filmu animowanego, realizując „Do utraty głów” (1985), „Człowiek i chleb” (1997) i „Nowy dzwon” (2002). Czekała to jeden z festiwalowych rekordzistów naszej kinematografii. Tylko dwa jego filmy – "Syn" i "Apel" – zostały nagrodzone na jedenastu festiwalach, zdobywając łącznie trzynaście nagród, m.in. w Adelajdzie, Annecy, Cork, Mannheim, Nowym Jorku, Oberhausen, Teheranie i Krakowie.

Jerzy Armata
Portalfilmowy.pl
Ostatnia aktualizacja:  31.12.2013
Zobacz również
Edward Lutczyn kończy 65 lat
Forum SFP w Krakowie: Na początku był dokument... i animacja
Copyright © by Stowarzyszenie Filmowców Polskich 2002 - 2022
Scroll