Nie żyje Maciej Karpiński. Pogrzeb 5 listopada

Msza święta żałobna odprawiona zostanie w środę 5 listopada 2025 roku o godzinie 12:00 w kościele Środowisk Twórczych w Warszawie, Plac Teatralny 18, po czym nastąpi odprowadzenie na Cmentarz Wojskowy na Powązkach kw. F-V-2.

***

Maciej Karpiński urodził się 21 listopada 1950 roku w Warszawie. Ukończył historię sztuki na UW. Już podczas studiów pisał teksty dla Studenckiego Teatru Satyryków i recenzował w prasie ogólnopolskiej spektakle teatralne. „Moje wyraziste oceny narobiły trochę szumu” – wspominał. Wkrótce zaczął publikować w „Filmie”, „Kinie”, „Kulturze”, „Literaturze”. „Scenariopisarstwa uczyłem się sam, bo kiedyś w Polsce nie kształcono w tym kierunku, brakowało też stosownych podręczników” – mówił Maciej Karpiński. Miał 22 lata, kiedy na prośbę Janusza Głowackiego, scenarzysty filmu Janusza Morgensterna „Trzeba zabić tę miłość” (1972), z powodzeniem włączył się do prac nad tym tekstem (oficjalnie pod hasłem „współpraca reżyserska”).

Współautorstwo scenariusza „Długiej nocy poślubnej” (1976, TV) Jerzego Domaradzkiego zaprowadziło Karpińskiego do Zespołu Filmowego „X” Andrzeja Wajdy. „Przyszedłem tam z poczuciem obywatelskiej misji sztuki, które wyniosłem z STS-u. Oczekiwał go też Wajda, chcąc, by filmy »Iksa« były ważne dla społeczeństwa. Sądzę, że „Pokój z widokiem na morze” (1977) Janusza Zaorskiego i „Kobieta samotna” (1981, TV; prem. 1987) Agnieszki Holland są takimi filmami. Scenariusze napisałem wspólnie z reżyserami. W »Iksie« stałem się jednym z niewielu wtedy w kinematografii polskiej zawodowych scenarzystów” – mówił Karpiński.

Dziś, nie licząc 8 odcinków serialu „Osiecka” (2020), ma w dorobku scenariopisarskim 20 filmów, m.in. „Nastazję” (Japonia 1994) Andrzeja Wajdy, nominowane m.in. za scenariusz do Orła – Polskiej Nagrody Filmowej – „Córy szczęścia” (Polska/Węgry/ Niemcy 1999) Márty Mészáros, „Cud purymowy” (2000, TV) Izabelli Cywińskiej, „Strajk” (Polska/Niemcy 2006) Volkera Schlöndorffa i „Różyczkę” (2010) Jana Kidawy-Błońskiego. „Scenariusz »Różyczki«, filmu o Marcu ’68, uważam za najlepszą rzecz, jaką napisałem dla kina” – mówił Karpiński. Jest też scenarzystą „Różyczki 2” (2023) tego samego reżysera.

W latach 1982-1986 Maciej Karpiński przebywał i wykładał w USA. Po powrocie do kraju był: wiceprezesem Stowarzyszenia Filmowców Polskich (1989-1994), kierownikiem literackim Studia Filmowego „Perspektywa” (1989-2000), dyrektorem artystycznym Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni (1992-2005), kierownikiem Działu Literackiego Agencji Filmowej i Teatralnej TVP S.A. (2000-2005; tu patronował m.in. głośnemu cyklowi Święta polskie), zastępcą dyrektora, a następnie pełnomocnikiem dyrektora PISF-u ds. międzynarodowych (2005-2010), przewodniczącym Koła Scenarzystów SFP (2013-2020).

Współtworzył program i był wykładowcą m.in. Studium Scenariuszowego w PWSFTviT (1991-2009) oraz Szkoły Scenariuszy w WFDiF. Napisał podręcznik „Niedoskonałe odbicie. O sztuce scenariusza filmowego” (1995) i przetłumaczył „Przygody scenarzysty” (1999) Williama Goldmana. „Myślę, że te działania pomogły sprofesjonalizować polskie scenariopisarstwo” – mówił Karpiński. Na rynku wydawniczym ukazały się jego książki, m.in. „Cud purymowy; Miss mokrego podkoszulka” (2004; literackie adaptacje scenariuszy) oraz „Różyczka i inne scenariusze” (2018). Od 2015 Maciej Karpiński zasiadał w zarządzie, a od 2019 był wiceprezydentem Federacji Scenarzystów Europejskich. Jest też członkiem Polskiej Akademii Filmowej i Europejskiej Akademii Filmowej. W 2025 roku został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”.

Maciej    Karpiński jest laureatem Nagroda Stowarzyszenia Filmowców Polskich za wybitne osiągnięcia artystyczne i wkład w rozwój polskiej kinematografii (2022).