Ostatnie pożegnanie Marcela Łozińskiego (FOTO)

Podczas ceremonii o Macelu Łozińskim wzruszająco opowiedzieli jego synowie: „Bardzo nie lubiłeś chodzić na pogrzeby, gdybyś mógł, nie byłoby cię tu z nami. Nie znosiłeś sztuczności i banału, pretensjonalności i celebry. Pewnie wolałbyś, żebyśmy się cieszyli, tańczyli, pili wino - powiedsział reżyser Paweł Łoziński.

Dokumentalistę pożegnał także Grzegorz Łoszewski, scenarzysta i prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich: - Wierzę, że Marcel jest tym, który budował naszą tożsamość. Tych najbliższych, których wychowywał, uczył, pokazywał światy, obdarzał uczuciem. Ale również tych, których uczył, a nawet tych, którzy go nie znali, ale znali jego filmy. On nas budował. Jeśli zapomnimy o Marcelu i jego twórczości, zatracimy samych siebie. Twórcy tego kalibru tworzyli i mam nadzieję, że będą tworzyć naszą tożsamość, bez której będziemy niewidomi, zagubieni, nie umiejący postawić tych wszystkich pytań, które Marcel stawiał.

---

Marcel Łoziński urodził się 17 maja 1940 roku w Paryżu, w rodzinie polskich emigrantów. Mężem siostry jego matki był sławny francuski reżyser filmowy Jean Vigo. Wczesne dzieciństwo spędził w domach dziecka, gdyż rodzice walczyli we Francuskim Ruchu Oporu. Od 8 roku życia mieszkał w Warszawie. W latach szkolnych pasjonował się elektroniką i fotografią. Rodzice uznali, że muszę mieć zawód niezależny od systemu politycznego, potrzebny zawsze. Dlatego po maturze zacząłem studiować elektronikę na Politechnice Warszawskiej. - Po roku nie dostałem się na Wydział Operatorski PWSFTviT w Łodzi, wróciłem na Politechnikę – mówi Marcel Łoziński. Jako mgr inż. elektroakustyk podjął pracę w WFD (dziś: WFDiF). Wiele się nauczył, będąc asystentem wybitnego operatora dokumentalisty Stanisława Niedbalskiego.  

W 1967 roku dostał się na Wydział Reżyserii PWSFTviT. Jego mistrzami byli Jerzy Bossak i Kazimierz Karabasz. Studia ukończył w 1971 roku, dyplom obronił 5 lat później. Po powrocie do WFD dołączył do tzw. nowej zmiany w dokumencie: m.in. Paweł Kędzierski, Bohdan Kosiński, Krzysztof Kieślowski, Tomasz Zygadło i właśnie Marcel Łoziński robili filmy dystansujące się wobec rzeczywistości PRL. „Film nr 1650”, jeden z wczesnych, głośnych dokumentów Łozińskiego (obok „Wizyty” czy „Zderzenia czołowego”) z lat 70., ukazuje inwentaryzację w urzędzie, przeprowadzaną w godzinach pracy, gdy petenci czekają w długich kolejkach. W pełnometrażowym, fabularyzowanym (reżyser nie wyrzeka się tej metody) dokumencie „Jak żyć” (WFD i Zespół Filmowy X Andrzeja Wajdy, 1977, prem. 1981) obóz szkoleniowy dla młodych małżeństw staje się metaforą systemu totalitarnego. 

W stanie wojennym współtworzył kinematografię konspiracyjną, zaś w nakręconych oficjalnie „Ćwiczeniach warsztatowych” (1986) obnażył nieuczciwość manipulacji w mediach. Do niedawnej historii Polski wracał m.in. w „Lesie Katyńskim”, „Siedmiu Żydach z mojej klasy” (o przymusowych emigrantach z Marca ’68) czy w filmie „45-90”. Współczesne zderzenie Wschodu i Zachodu uchwycił w filmie „89 mm od Europy”, za który otrzymał nominację do Oscara (nominacja przyznana w 1995 roku za rok 1994). Problemy psychologiczno- -egzystencjalne poruszył w refleksyjnych dokumentach „Wszystko może się przytrafić”, „A gdyby tak się stało”, „Poste restante”, „Ojciec i syn w podróży”.

Filmy Łozińskiego zdobyły łącznie kilkadziesiąt nagród, wyróżnień i nominacji. Od 1974 roku należał do SFP. Od 2002 prowadził Kurs Dokumentalny w Szkole Wajdy. Był członkiem Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej oraz Europejskiej Akademii Filmowej. Jest laureatem Nagrody Stowarzyszenia Filmowców Polskich za wybitne osiągnięcia artystyczne i wkład w rozwój polskiej kinematografii (2017). W 2024 roku odsłonięto gwiazdę Marcela Łozińskiego w Łódzkiej Alei Gwiazd.