PORTAL
start
Aktualności
Filmy polskie
Box office
Baza wiedzy
Książki filmowe
Dokument
Scenarzyści
Po godzinach
Blogi
Konkursy
SFP
start
Wydarzenia
Komunikaty
Pożegnania
Zostań członkiem SFP
Informacje
Dla członków SFP
Kontakt
ZAPA
www.zapa.org.pl
Komunikaty
Informacje
Zapisy do ZAPA
Kontakt
KINO KULTURA
www.kinokultura.pl
Aktualności
Informacje
Repertuar
Kontakt
STUDIO MUNKA
www.studiomunka.pl
Aktualności
Informacje
Zgłoś projekt
Kontakt
AKTORZY POLSCY
www.aktorzypolscy.pl
Aktualności
Informacje
Szukaj
Kontakt
FILMOWCY POLSCY
www.filmowcypolscy.pl
Aktualnosci
Informacje
Szukaj
Kontakt
MAGAZYN FILMOWY
start
O magazynie
Kontakt
STARA ŁAŹNIA
www.restauracjalaznia.pl
Aktualności
Informacje
Rezerwacja
Kontakt
PKMW
start
Aktualności
Filmy
O programie
Kontakt
Portal
SFP
ZAPA
Kino Kultura
Studio Munka
Magazyn Filmowy
Stara Łaźnia
PKMW
Aktorzy Polscy
Filmowcy Polscy
MENU
WYDARZENIA
  4.08.2013
Kilka dni po obchodach 69. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, 6 sierpnia, odbędzie się uroczystość odsłonięcia obelisku poświęconego pamięci filmowców, autorów Kroniki Filmowej "Warszawa Walczy", zorganizowana przez Stowarzyszenie Filmowców Polskich i Muzeum Powstania Warszawskiego.
Referat Filmowy Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej utworzony został jeszcze w 1942 roku. Jego organizacją zajęli się reżyserzy Antoni Bohdziewicz, szef referatu, i Jerzy Zarzycki, szef operatorów, oraz montażysta Wacław Kaźmierczak.


Operator Stanisław Bala "Giza" z kamerą w akcji przed Elektrownią na Powiślu, sierpień-wrzesień 1944.
Źródłowe do tych ujęć taśmy filmowe są przechowywane w Archiwach Filmoteki Narodowej

Wraz z referatami Fotograficznym, Prasowym, Radiowym i Megafonowym służyć miał dokumentowaniu działań polskiego ruchu oporu i rejestrowaniu walk. W czasie okupacji jego pracownicy prowadzili szkolenia dla kandydatów na Polowych Sprawozdawców Wojskowych, ale już od lipca głównym zadaniem Referatu było gromadzenie sprzętu i taśmy filmowej.

W miarę możliwości dokonano niezbędnych zakupów w Warszawie, a kamerę 16 mm Kodaka sprowadzono z Londynu. Sprzęt i materiały gromadzono w atelier fotograficznym "Tres", mieszczącym się w Pałacu Staszica. Pieczę nad nim sprawowali Antoni Bohdziewicz, Mirosław Chojnowski i Andrzej Ancuta. W chwili wybuchu powstania w magazynie było kilkanaście jednoaktowych pudełek taśmy filmowej. W pierwszych dniach walk powstańcy przejęli materiały światłoczułe, ściągnięte przez Niemców do dokumentowania walk, a także zajęli profesjonalne laboratorium filmowe FIP przy ulicy Leszczyńskiej 6, gdzie przed wojną mieściło się laboratorium Studia Falanga.


Fotografia z Powstania Warszawskiego. Śródmieście Północne. Operator Wacław Kazimierczak podczas przenoszenia materiałów filmowych i sprzętu montażowego z Powiśla do Kina "Palladium" na ul. Złotej 7/9, sierpień-wrzesień 1944. Autor: Antoni Wawrzyniak. Źródłowe do tych ujęć taśmy filmowe są przechowywane w Archiwach Filmoteki Narodowej

Baza filmowców mieściła się w kawiarni Domu Wedla przy ul. Szpitalnej 6. Poza tym zajmowali magazyn w Pałacu Staszica oraz wspomniane laboratorium, gdzie Wacław Kaźmierczak, przedwojenny montażysta Kronik PAT, montował wywołane materiały. W skład Referatu Filmowego wchodzili – poza Bohdziewiczem, Zarzyckim i Kaźmierczakiem – Stefan Bagiński, Roman Banach, Seweryn Kruszyński, Edward Szope, Ryszard Szope, Henryk Vlassak, Antoni Wawrzyniak, Andrzej Ancuta, Stanisław Bala, Gustaw Kryński, Jerzy Gabryelski i Leonard Zawisławski (nie dotarł na punkt mobilizacyjny, aresztowany przez Niemców i wywieziony do Niemiec). Bracia Szope posiadali dwie kamery 35 mm, własną kamerę miał także Roman Banach, a Henryk Vlassak użyczył swego teleobiektywu, jedynego jakim dysponowali powstańcy. Jerzy Gabryelski i Seweryn Kruszyński dysponowali kamerą studyjną na statywie.

Pierwsza Kronika Filmowa Powstania powstała w pierwszym tygodniu walk, trwała około 12 minut i została zaprezentowana w niedzielę, 13 sierpnia, w kinie Palladium przedstawicielom prasy, a dwa dni później – publiczności. Z przyczyn technicznych była pozbawiona dźwięku. Komentarz czytał więc Antoni Bohdziewicz, a podkład muzyczny odtworzono z płyt gramofonowych. 21 sierpnia odbyła się, także w Palaldium, premiera drugiej kroniki, zawierającej między innymi relację ze zdobycia budynku PAST-y, co dokonało się raptem dwie godziny wcześniej, oraz materiał o jeńcach niemieckich uczestniczących w budowie powstańczych barykad. Trzecia kronika "Warszawa walczy" miała premierę 3 września. Zaprezentowany w Palladium film zawierał relacje ze zdobycia komendy policji na Krakowskim Przedmieściu oraz z walk wokół kościoła Świętego Krzyża.


Fotografia z Powstania Warszawskiego. Śródmieście Północne. Operatorzy filmowi Stefan Bagiński i Antoni Wawrzyniak (po prawej) przy pracy. Prawdopodobnie ul. Jasna, 4 września 1944. Autor: Sylwester Braun "Kris". Źródłowe do tych ujęć taśmy filmowe są przechowywane w Archiwach Filmoteki Narodowej

Operatorzy Powstania Warszawskiego pracowali w Śródmieściu, na Starym Mieście, Mokotowie, Sadybie, Powiślu, Woli i na Żoliborzu. Była to praca w wyjątkowo ciężkich warunkach, bez jakiejkolwiek osłony – założenie hełmu uniemożliwiało filmowanie. Mimo to udało się nakręcić około 30 tysięcy metrów taśmy filmowej, co stanowi około 18 godzin materiału. Z pożogi wojennej ocalała mniej więcej czwarta część materiałów: zakopanych w ziemi i odnalezionych dopiero w latach 80. pudełek z taśmą nie udało się uratować, część materiałów zniszczył Urząd Bezpieczeństwa. Część taśm znalazła się w Krakowie, skąd trafiła do USA, gdzie Wincenty Bejman zmontował godzinny film "Ostatnie dni Warszawy", wyświetlany jeszcze podczas wojny w kinach amerykańskich, a później w Europie. W archiwum WFD poza filmem Bejmana znalazło się jeszcze około 6600 metrów taśmy, które po raz pierwszy zaprezentowano publicznie 1 sierpnia 1956 roku w stołecznym kinie Palladium z okazji 12. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego.

Z inicjatywy Stowarzyszenia Filmowców Polskich, 6 sierpnia 2013 na terenie Muzeum Powstania Warszawskiego zostanie odsłonięty obelisk poświęcony pamięci kronikarzy Powstania.


Andrzej Żydaczewski
www.portalfilmowy.pl
Ostatnia aktualizacja:  1.02.2014
Zobacz również
Publiczność wybrała "Sugar Mana"
Relacja z planu "Komisarza Alexa" w Łodzi
Copyright © by Stowarzyszenie Filmowców Polskich 2002 - 2021
Scroll