PORTAL
start
Aktualności
Filmy polskie
Box office
Baza wiedzy
Książki filmowe
Dokument
Scenarzyści
Po godzinach
Blogi
Konkursy
SFP
start
Wydarzenia
Komunikaty
Pożegnania
Zostań członkiem SFP
Informacje
Dla członków SFP
Kontakt
ZAPA
www.zapa.org.pl
Komunikaty
Informacje
Zapisy do ZAPA
Kontakt
KINO KULTURA
www.kinokultura.pl
Aktualności
Informacje
Repertuar
Kontakt
STUDIO MUNKA
www.studiomunka.pl
Aktualności
Informacje
Zgłoś projekt
Kontakt
AKTORZY POLSCY
www.aktorzypolscy.pl
Aktualności
Informacje
Szukaj
Kontakt
FILMOWCY POLSCY
www.filmowcypolscy.pl
Aktualnosci
Informacje
Szukaj
Kontakt
MAGAZYN FILMOWY
start
O magazynie
Kontakt
STARA ŁAŹNIA
www.restauracjalaznia.pl
Aktualności
Informacje
Rezerwacja
Kontakt
PKMW
start
Aktualności
Filmy
O programie
Kontakt
Portal
SFP
ZAPA
Kino Kultura
Studio Munka
Magazyn Filmowy
Stara Łaźnia
PKMW
Aktorzy Polscy
Filmowcy Polscy
MENU
2000

Łupaszko

Dokumentalny, Polska, 95 min
plakat: Łupaszko
Reżyseria: Mariusz Pietrowski
Scenariusz: Mariusz Pietrowski
Opis filmu
Film jest opowieścią o losach Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki" - jednego z najwybitniejszych partyzanckich dowódców liniowych w czasie II wojny światowej i w okresie walk zbrojnych z sowiecką okupacją po zakończeniu działań wojennych.
Część 1: Część pierwsza dokumentu obejmuje lata 1910-1944, czyli od narodzin bohatera do wkroczenia sowietów do Wilna. Zygmunt Szendzielarz urodził się w marcu 1910 roku w Stryju k. Lwowa. Był najmłodszym dzieckiem. Miał ogromny respekt dla ojca i bardzo kochał matkę, którą do końca się opiekował. Od dzieciństwa chciał naśladować starszego brata - kawalerzystę, który za postawę bojową w szeregach Orląt Lwowskich został odznaczony krzyżem Virtuti Militari. Idąc jego śladem, ukończył szkołę podchorążych i po otrzymaniu stopnia porucznika został skierowany do 4 Pułku Ułanów Zaniemeńskich, gdzie dowodził szwadronem. W wojnie obronnej 1939 roku bił się w szeregach armii Prusy, a następnie w grupie operacyjnej gen. Władysława Andersa. Po klęsce nie złożył broni. W 1940 roku znalazł się w Związku Walki Zbrojnej na terenie Wilna. W 1943 roku, w rejonie jeziora Narocz, po rozbiciu przez sowietów oddziału "Kmicica" zorganizował na bazie ocalałych z niego żołnierzy oddział partyzancki AK, przekształcony jesienią tegoż roku w V Brygadę, która z czasem - w związku z ponawiającymi się próbami likwidacji odziału - przez sowiecką partyzantkę - otrzymała przydomek "Brygada Śmierci". Wysokie walory dowódcze i organizacyjne, dbałość o żołnierzy i miejscową ludność postawiły go w rzędzie najpopularniejszych dowódców polskiej partyzantki na Wileńszczyźnie. Jego partyzancki pseudonim - "Łupaszko" - stał się głośny także poza tym rejonem. Dostrzegając jego waleczność i umiejętności, przełożeni awansowali go w 1944 roku do stopnia rotmistrza, a następnie - majora. Odnosił sukcesy w walkach z jednostkami wojsk niemieckich i podporządkowanymi im litewskich oraz partyzantką sowiecką. W sierpniu 1944 roku, otoczony przez wojska sowieckie w rejonie Porzecza, rozwiązał brygadę, pozostawiając żołnierzom możliwość wyboru: powrót do domu - lub wspólne przebijanie się do Warszawy.
Część 2: Druga, a zarazem ostatnia część dokumentalnej opowieści o losach Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki" i jego żołnierzy, przypomina "powojenną" już działalność dzielnego dowódcy, jego aresztowanie, proces i wykonanie wyroku. Po rozwiązaniu odziału pod Porzeczem w sierpniu 1944 roku - "Łupaszko" przedostał się na Białostocczyznę, gdzie nawiązał kontakt z Komendą Okręgu AK Białystok. W kwietniu następnego roku odtworzył tam V Brygadę Wileńską. W jej skład weszli żołnierze z innych brygad wileńskich, dezerterzy z Ludowego Wojska Polskiego i żołnierze miejscowej siatki konspiracyjnej AK. Teren, na którym operował "Łupaszko", był obszarem, który częściowo znalazł się w jurysdykcji białoruskiego okręgu NKWD, na jego inną część skierowano sowieckie siły wojskowe do zwalczania polskiego podziemia. Przystąpiły one do zmasowanych działań przeciwko żołnierzom AK, a także zastraszania ludności wspierającej ich bardzo aktywnie. Aresztowanych NKWD przesłuchiwało w sposób bestialski, tysiące ludzi wywożono na wschód. W takiej sytuacji działania były coraz trudniejsze i ryzykowne. We wrześniu, na rozkaz Komendy Okręgu WiN Białystok, przeprowadził częściową demobizację podległych mu oddziałów i wyjechał do Gdańska. Nawiązał tam kontakt z ppłk. Antonim Olechnowiczem "Pohoreckim", komendantem "eksterytorialnego" Okręgu AK Wilno, któremu się podporządkował. Olechnowicz zaproponował "Łupaszce" pracę w terenie a więc dowództwo oddziałów leśnych. "Łupaszko" od kwietnia 1946 roku dowodził oddziałami partyzanckimi występującymi jako V i VI Brygada Wileńska, które operowały na północnych terenach Polski - od Pomorza Zachodniego po Białystok. Przy czym V Wileńska Brygada AK operowała przede wszystkim na terenie Borów Tucholskich oraz Warmii i Mazur a VI - podlegająca również "Łupaszce" - dowodzona przez "Wiktora" a później "Młota" - na Białostocczyźnie. Oddziały "Łupaszki" Przeprowadziła wiele udanych akcji zbrojnych i propagandowych przeciwko sowietom i tzw. "władzy ludowej", sytuacja jednak stawała się coraz trudniejsza. Rok 1948 był rokiem generalnej rozprawy z polskim podziemiem niepodległościowym. W marcu zostaje rozbita struktura ośrodka mobilizacyjnego wileńskiego okręgu AK. W całym kraju aresztowano ponad sześćset osób, w tym płk. Antoniego Olechnowicza. 30 czerwca 1948 roku agenci UB aresztowali takż mjr. "Łupaszkę". We wrześniu 1950 roku "Łupaszko" stanął przed wojskowym sądem rejonowym w Warszawie. Skazano go na wielokrotną karę śmierci. Wyrok został wykonany.
Majora Szendzielarza i V Brygadę AK wspominają jego żołnierze i przyjaciele, m.in.: Lidia Lwow-Eberle, Aldona Rymsza, Janina Smoleńska, Rajmund Drozd, Mikołaj Sprudin, Olgierd Christa, Marian Kiersnowski, Józef Bandzo, Wacław Szewieliński, Edward Jarkowski, Edward Pisarczyk i inni; oraz dr Henryk Piskunowicz - historyk. Film kończy msza święta odprawiona za mjra "Łupaszkę" i jego żołnierzy w kościele pod wezwaniem św. Brygidy w Gdańsku.
TVP
opis dystrybutora
Dane produkcji
ROK PRODUKCJI:
2000
KRAJ PRODUKCJI:
Polska
JĘZYK PRODUKCJI:
polski
RODZAJ / GATUNEK:
Dokumentalny
TYTUŁ ORYGINALNY:
Łupaszko
PRODUKCJA:
Telewizja Polska - Agencja Filmowa
Dane techniczne
CZAS:
95 min
OBRAZ:
kolor
Copyright © by Stowarzyszenie Filmowców Polskich 2002 - 2020
Scroll