Portal
SFP
ZAPA
Kino Kultura
Studio Munka
Magazyn Filmowy
Stara Łaźnia
PKMW
KSIĄŻKI FILMOWE
Jagoda Opalińska
Prószyński Media
Warszawa, 2013
stron: 214
„Głos dobry: nic poza tym”. To kop od samego
Aleksandra Zelwerowicza, ówczesnego guru sztuki aktorskiej i profesora
warszawskiej szkoły teatralnej. Profesor Jerzy Kreczmar też Romanem
Kłosowskim nie był zachwycony. Niski wzrost, ogólnie postura
niezachwycająca. Więc dlaczego Kłosowski został aktorem, skoro ojciec
był przedwojennym, solidnym rzemieślnikiem? Skąd ten pomysł? Czy to
tylko efekt braku talentu do matematyki w szkole? Nie! Kłosowski
posłuchał rady swego ojca. „Romuś, słuchaj i zapamiętaj. Ludzie o moich
rękach mówią, że są złote. Niestety, ciebie synku Bozia ubrała w palce z
gówna. Trzeba szukać innej drogi”.
Kłosowski kwituje to krótko – tatusine słowo rzecz święta, dlatego z taką
determinacją starał się o przyjęcie tuż po wojnie do warszawskiej szkoły
aktorskiej. Do niskiej postury i braku urody amanta Kłosowski dolicza
jeszcze swój „chód kaczki”, który zawdzięcza wykonywanym kozłom na
rodzinnym podwórku w Białej Podlaskiej. A mimo to, albo właśnie dlatego,
Kłosowski studia aktorskie ukończył w 1953 roku i od razu zadebiutował
nieźle, bo u samego Jerzego Kawalerowicza małą rolą filmową w „Celulozie”.
Tak zaczynał jeden z najpopularniejszych aktorów lat siedemdziesiątych
ubiegłego stulecia – „technik Maliniak”, w drugoplanowej roli
popularnego serialu telewizyjnego „Czterdziestolatek” Jerzego Gruzy.
„Urody nie mam, ale wdzięk mam” – mówi o sobie aktor, i to prawda, bo
postać Maliniaka, jaka wychyliła się ze scenariusza Jerzego Gruzy i Krzysztofa Teodora Toeplitza,
nie była wcale sympatyczna. Lizus, karierowicz... A jednak aktor nadał
temu typkowi jakieś ludzkie oblicze... Gruza parę razy formułował
opinię, że Kłosowski Maliniaka nie znosi. A to niezupełna prawda. „Facet
wydawał się dość szujowaty. Powalał nachalnością, lizusowskimi metodami
oraz bezczelną inicjatywą. Nie bardzo wyczuwałem, którędy idąc, mógłbym
jednostkę ocieplić. Tymczasem ‘Czterdziestolatek’ zwyciężył” – wspomina
Kłosowski w książce, opowiadając o tym, jak postać owego prostaczka
stała się nad podziw popularna i, o dziwo, budziła pozytywne uczucia
wśród ludzi, których spotykał na ulicy. Taka rola to dar, ale i
przekleństwo. Wszyscy chcieli się z nim fotografować, brali od niego
autografy, fundowali mu piwo, a taksówkarze nie chcieli zapłaty za
podwiezienie... „Ocieplona” rola Maliniaka zdominowała inne role
Kłosowskiego, który był na wiele lat utożsamiany z filmową postacią.
Niech zaświadczy anegdota opowiedziana przez aktora. „Dworzec Centralny.
Stan tuż przed Euro 2012. Tarabanimy się z Krysią do pociągu. Wysokie
stopnie. Niskie perony. Dla emerytów horrendum. Rzucam kilka cierpkich
słów pod adresem infrastruktury. Niespodziewanie wyłania się z pomocą
życzliwy kolejarz, który pomaga usadowić się w pociągu. Wtedy nasz
dobroczyńca, strzeliwszy uśmiechem, oświadcza: ‘Panie Romanie, tu się
wszystko rozpirza, ale przecież pan sam to budował’”.
„Ten zawód boli” – skonstatował Kłosowski, kończąc PWST w Warszawie, zwany przez Zelwerowicza „kurduplem jamnikowatym”. Mając nakaz pracy, w 1955 roku pojechał do
teatru do Szczecina, a przy tym udało mu się jeszcze wystąpić w wielu
rolach filmowych, zwanych obecnie kultowymi. Zagrał w „Pętli” Wojciecha Jerzego Hasa, „Bazie ludzi umarłych” Czesława Petelskiego, komedii „Ewa chce spać”, debiucie Tadeusza Chmielewskiego,
gdzie padają słynne porzekadła, takie jak: „Odpalasz pan stówkę,
ocalasz pan główkę” lub „Cegła tańsza od kapoty, kup pan cegłę od
sieroty”. Emploi Kłosowskiego determinowało obsadzanie go w rolach i
kiedy usłyszał: „jesteś na Szwejka uszyty” (którego zagrał aż trzy
razy, dwa razy w telewizji, raz – w Teatrze Powszechnym w Łodzi w 1963
roku), postanowił jednak wpływać na swój aktorski los i dlatego ukończył
reżyserię. Grywał Szwejka, ale i Ryszarda III, i Horodniczego, i
Chlestakowa... Ostatnio na 60-lecie pracy artystycznej wystąpił w
Teatrze im. Osterwy w Gorzowie w roli Krappa w sztuce Samuela Becketta „Akt bez słów – Ostatnia taśma Krappa”.
To swoiste rozliczenie z pracowitym życiem artystycznym 84-letniego
aktora, który był związany z kilkoma teatrami: Dramatycznym w
Szczecinie, Domu Wojska Polskiego w Warszawie, Dramatycznym, Ludowym i
Nowym również w Warszawie, pracował też w latach 1976-1981 jako dyrektor
Teatru Powszechnego w Łodzi. Brał udział w „estradowym zawrocie głowy”.
Ci, którzy pamiętają „Program z dywanikiem”, „Podwieczorek przy
mikrofonie” czy kabaret Jerzego Ofierskiego „U Kierdziołka”, nie
zapomnieli na pewno jego vis comica.
Jaki
jest naprawdę Roman Kłosowski? Czy dowiemy się z książki więcej oprócz
tego, co wiemy z łamów gazet specjalistycznych i tabloidów? Kłosowski
wyznaje – odpoczynek mnie męczy, i to od zawsze, a nie z chwilą
otrzymania emeryckich papierów. Wspomina, jak bardzo lubił aktorskie
stany przedzawałowe, to szaleństwo tuż-tuż przed premierą. „Z Kłosem przez życie” to opowieść sztuczna – przez karty nie przedziera się postać z krwi i
kości odpowiadająca temperamentowi, humorowi i prawdziwemu charakterowi
Romana Kłosowskiego, jego osobowości scenicznej i tej prywatnej.
Dlaczego? Przyczyną jest tekst pisany napuszoną manierą przez Jagodę Opalińską,
która, wydaje się, każdy żart i anegdotę opowiedzianą ze swadą przez
aktora – po prostu „zarzyna”. Choć opowieści są smakowite – nie można
się zaśmiać, bo to tekst ku czci 60-lecia pracy aktorskiej Kłosowskiego.
To seria wspomnień, często bez chronologii, o wątkach tematycznych:
szkoła, teatr, film czy estrada. To brak polotu i humoru, którego,
podejrzewam, nie brakuje „technikowi Maliniakowi”. Książka opatrzona
jest rejestrem wybranych ról filmowych, telewizyjnych i reżyserii.
Osobną wartość stanowią rodzinne fotografie wybrane z prywatnego
archiwum Romana Kłosowskiego – począwszy od pierwszego adresu
zamieszkania w Białej Podlaskiej (gdzie aktor został honorowym
obywatelem miasta) aż po zdjęcia z wakacyjnej kryjówki artysty i jego
najbliższej rodziny. Ostatnimi czasy życie dopisuje smutne fakty –
nieuleczalną chorobę oczu, która powoduje stopniową utratę wzroku, a
mimo to aktor gra, jak pisze jeden z jego najbliższych przyjaciół, Zbigniew Korpolewski. Także śmierć Krysi, czyli żony Romualda Kłosowskiego, podpory artysty, to kolejny cios wpisany w ryzyko życia.
Ewa Kozakiewicz
opis redakcji
28.07.2013
Copyright © by Stowarzyszenie Filmowców Polskich 2002 - 2024